De kunst van flessenscheepjes maken

Mijn naam is Piet Sponselee. Ik maak al jaren flessenscheepjes met succes: in verschillende musea is werk van mij te vinden. Als bouwers onder elkaar zeggen we:"het is geen hobby het is Kunst!". Met deze website wil ik laten zien hoe leuk het is om dit te doen, waar u naar toe kunt gaan als u ook aan het werk wilt gaan en waar u collega's kunt vinden waarmee u kunt praten en informatie kunt uitwisselen. Het onderstaande stuk schreef ik een tijdje terug in "Binnenvaart".

"In de "Binnenvaart 96/6" beschreef de heer V. Alberts zijn hobby, namelijk het maken van scheepsmodellen. Ook ik wil iets kwijt over mijn hobby, die bestaat uit het maken van scheepjes in flessen. Iedereen heeft wel eens een exemplaar gezien en zich afgevraagd "Hoe komt het erin?"

Het maken van scheepjes in flessen begon met het maken van doorzichtig (wit) glas. Daarvoor was er alleen ondoorzichtig (gekleurd) glas. Het verhaal wil dat zeelieden er in de zeiltijd mee zijn begonnen. Dus zo'n 200 jaar wordt deze kunst nu uitgeoefend. De laatste paar jaar is het weer meer in de belangstelling gekomen, mede door de komst van een speciaal Flessenscheepjes Museum in Enkhuizen. Ook zijn er in de laatste tien jaar diverse verenigingen ontstaan van flessenscheepjesbouwers. Onder andere in Amerka, Japan, Frankrijk en Duitsland. Ook bestaat er een Nederlandse afdeling met circa 70 leden in ons land. De verenigingen geven clubbladen uit en onderhouden contacten. Onlangs is er in Enkhuizen een internationale bijeenkomst gehouden, waarbij zo'n 80 bouwers een geweldig weekend hadden. Tot uit de Verenigde Staten en Canada waren mensen gekomen om elkaar te ontmoeten, elkaars gereedschap te bewonderen en om ideeen uit te wisselen. Zelfs het TV-Jeugdjouraal heeft er aandacht aan geschonken.

Het bouwen vraagt secuur en geduldig werken. Het begint met je eigen gereedschap maken, want dat is niet te koop. Ik bedoel het gereedschap om in de fles te werken. Bijvoorbeeld een scharnierende kwast om het in de fles aangebrachte zee'tje (vaak stopverf) te schilderen. Alles moet door de flessenhals naar binnen gebracht worden, die hoogstens een doorsnee heeft van 18 tot 20 mm. De ene bouwer specialiseert zich in zeilschepen, de ander weer in stoomschepen en er zijn ook alrounders, die maken alles. Er is ook een enkeling die er zijn brood mee verdient door op bestelling te werken. Vooral bezitters van een jacht laten hun schip nogal eens "flessen".

Het schip wordt eerst buiten de fles geheel opgebouwd en geschilderd, kortom kant en klaar gemaakt en bestaat doorgaans uit meerdere delen vanwege de 18 tot 20 mm diameter. Als het "water", meestal stopverf of klei, in de fles droog is, gaat het schip in delen naar binnen en wordt in de fles opgebouwd. Alhoewek het bouwen op enkele grondprincipes berust, heeft iedere bouwer toch een eigen stijl en techniek. Er bestaan ook boekjes over het onderwerp, waaraan de beginner een goede steun heeft.

Bijgaand enkele foto's van door mij gemaakte werkstukken. Wie meer wil weten kan o.a. in het museum te Enkhuizen zijn licht opsteken. Daar zit regelmatig iemand te demonstreren, zodat men de kunst kan afkijken. En bedenkt, dat je van een goede fles twee keer plezier kunt hebben. Eerst om hem leeg te maken en daarna om er je schip in te zetten."

Bron: Binnenvaart 95/4